Rouw- en verliesverwerking

Rouw is een reactie op verlies van een situatie of een verandering in het  leven. De emoties die hierbij horen zijn verdriet, maar ook verbijstering, ongeloof of boosheid. Eén van de ingrijpendste verliezen is als gevolg van het overlijden van een dierbare. Maar ook bijvoorbeeld het verlies van een vriendschap, een scheiding, werk of gezondheid kunnen rouw veroorzaken.
Een rouwproces bestaat uit verscheidene fasen die door elkaar kunnen lopen. De fasen die onderscheiden worden zijn:

  • Ontkenning: direct na het verlies ervaren sommige mensen een gevoel van onwerkelijkheid, andere mensen voelen vrijwel niets. Deze fase, waarin het verlies nog niet helemaal doordringt, geeft de gelegenheid de waarheid geleidelijk onder ogen te zien.
  • Boosheid en protest: men zoekt een ‘slachtoffer’ om de emoties op te projecteren.
  • Onderhandelen en vechten: deze fase kan in verschillende vormen voorkomen. Bijvoorbeeld door contact te blijven zoeken met een ex-partner of door naar verschillende zorgverleners te gaan voor een second opinion.
  • Verdriet of depressie: dit is de moeilijkste fase. Het verlies dringt nu echt door.
  • Aanvaarding: vaak gaat dit met vallen en opstaan. Er komt weer wat meer ruimte, er kunnen voorzichtig weer wat plannen voor de toekomst worden gemaakt.

Mensen gaan verschillend met rouw om. Men kan overvallen worden door heftige emoties zoals verdriet, somberheid, agressie of angst maar ook door gevoelens van schuld, verwarring en schaamte. Soms worden echter ook positieve gevoelens, zoals opluchting ervaren. Door het rouwproces veranderen soms tijdelijk de interesses en behoeften, bijvoorbeeld de behoefte aan intimiteit.  Tevens kan het lichaam heftig reageren op rouw, bijvoorbeeld door vermoeidheid, slaapproblemen, concentratieproblemen of spierpijn.